Vegan eten: Laten we zakelijk blijven
Bij nauwelijks een ander onderwerp lopen de emoties zo hoog op als bij de discussie over onze levensstijl. Vegan eten, vegetarisch of toch een "alleseter" (omnivoor) – dierenleed en milieuoverwegingen beroeren de gemoederen. Terwijl de één alle verantwoordelijkheid voor de intensieve veehouderij en de ontbossing van het regenwoud negeert, ontpoppen anderen zich tot irritante betweters. Beide zijn moeilijk te verdragen, en daarom is het boek van Marc Pierschel, Vegan!, voor beide fronten een verademing; het vermijdt het "opgeheven vingertje" en belicht nuchter en op basis van feiten de thema's veganisme en gezonde voeding. Interessant voor nieuwsgierigen en mensen met een verantwoordelijkheidsgevoel.
Van dier tot dier verschillend
"De mens is de maat van alle dingen", beweerden de oude Grieken al, en daarom mag hij zich boven de natuur stellen. "Gij zult niet doden", luidt daarentegen het vijfde gebod van het christendom. De veelheid aan interpretaties die daaruit voortkwam, achtervolgt ons al bijna twee millennia. Hoewel we met sommige diersoorten emotionele banden onderhouden, accepteren we het lijden van andere. Waarschijnlijk niet bewust, louter uit economische "noodzaak". Mannelijke kuikens zijn nutteloos en worden versnipperd. Varkens, runderen & co lijden onder de meest erbarmelijke omstandigheden – voor een maximaal rendement. Schattige katjes en trouwe honden daarentegen slapen in het bed van de mens en worden uitgeroepen tot beste vrienden. Alleen het paard mag knuffeldier, prestigieus object en goulashvlees in één zijn. De mens, als maat van alle dingen, meet met twee maten.
Dieren zijn voor consumenten handelswaar en voor de wet zaken
Terwijl "niet-menselijke dieren" sinds Immanuel Kant als "zaken" gelden, werpt de vraag zich voor ons op wat "menselijke dieren" dan wel zouden zijn. Maar zover denkt niemand na. Mode, de voedingsmiddelenindustrie, cosmetica & co investeren miljarden in marketingstrategieën die het dierlijke in leer, gummibeertjes of anti-aging-crèmes voor ons verborgen houden. Koeien op melkpakken lachen in principe, kleine varkentjes zetten zich in voor milieubescherming en fastfoodketens roemen zichzelf om hun maximale duurzaamheid.
Wie wil er nu met Kerst afzien van een delicatesse als ganzenlever of op Aswoensdag van de traditionele haring? De liefdevolle grootmoeder die 12 eieren in de taart doet, weet niet dat legkippen zo winstgevend moeten produceren dat de calcium in de eierschalen aan de botten van de moederkip wordt onttrokken. Helaas breken die dan, maar dat ziet niemand. Uit de perfect gegrilde steak komt immers ook alleen "sap" en niet zoiets als bloed. Dat de klimaatcrisis gepaard gaat met de ontbossing van het regenwoud hebben we al eens gehoord. Maar ergens moeten de genetisch gemanipuleerde monoculturen die als voer dienen voor de niet-menselijke dieren immers verbouwd worden. De marketing belooft ondertussen wel gezonde voeding.
Vegetariër zijn is niet genoeg
Natuurlijk is het vermijden van vlees sowieso beter voor dieren, milieu en gezondheid. Maar wie beter kijkt en logisch nadenkt, weet dat koeien alleen melk geven als ze kalfjes zogen. Wie van de kalfjes de genderloterij heeft gewonnen en vrouwelijk is, mag ook melkmachine worden. Kleine stiertjes hebben pech. Zij worden kalfsvlees. Dankzij de mondiale markteconomie reizen velen van hen voor hun brutale dood per vrachtwagen en schip de halve wereld rond. Vergelijkbaar dom loopt het voor zo'n 45 miljoen pluizige babyhaantjes alleen al in Duitsland. Omdat ze niet mals genoeg zijn als grillkip, worden ze levend versnipperd en als voer gegeven aan hun moeders en tantes.
Dierenleed voor mode, schoonheid en gezondheid
Helemaal in de mode: zachte bontranden aan de anorak, modieuze bontbolletjes op de muts. Waar de mode-industrie zich enkele jaren geleden nog achter misleidend echte imitatiebont verschool, staat men inmiddels weer zelfverzekerd achter het dier op het hoofd. Vossen, nertsen, beverratten en andere zachte beestjes die de pech hebben een mooie vacht te hebben, worden vaak levend gevild. Exclusieve tassen van Italiaans veulenvacht vergezellen casual leren jassen van Pakistaanse kalfshuiden. Voor de pluizige schapenwollen voering van je jas moest de oorspronkelijke eigenaar bevriezen – te vroeg geschoren, dikke pech.
Geurige lotions en glanzende lippenstiften worden vaak eerst op aapjes getest. Voor hen was anti-aging helaas geen thema. De farmaceutische industrie test natuurlijk ook als eerste op dieren. Ratten, honden, katten & co kunnen immers mensenlevens redden. In de cosmetica- en modesector vindt vanwege massale protesten van dierenactivisten en drastische onthullingsreportages langzaam een mentaliteitsverandering plaats – eerder niet uit ethische motieven, maar uit angst voor winstderving.
Milieuramp intensieve veehouderij
Wie emotieloos blijft tegenover dieren, draagt verantwoordelijkheid voor de klimaatcatastrofe. Voor 1 kg rundvlees is 20.000 liter water nodig. Voor monoculturen wordt dagelijks 550 miljoen m² regenwoud gekapt. Dat komt per uur overeen met een oppervlakte van 526 voetbalvelden. De broeikasgassen die door dierlijke uitwerpselen en meststoffen worden geproduceerd, bedragen 7,4 miljard ton CO2. De hoeveelheden vloeibare mest vervuilen het grondwater.
Gezondheidsrisico dierlijke producten
Dat vleesconsumptie in combinatie met industriële verwerking invloed heeft op de menselijke gezondheid, is bewezen. De term welvaartsziekte omvat aandoeningen zoals hart- en vaatziekten, kanker, allergieën, lactose-intolerantie, diabetes en nog veel meer. De wetenschap is er eensgezind over: zoveel vlees, melk en eieren als de gemiddelde consument tot zich neemt, kan alleen maar schadelijk zijn.
Als je ook nog de onsmakelijke details bedenkt die in dierlijke producten automatisch worden meegeleverd, zou je makkelijk misselijk kunnen worden. Genetisch gemanipuleerd voer, antibiotica en andere medicijnen die de dieren vanwege de onhygiënische leefomstandigheden toegediend moeten krijgen, belanden in het menselijk lichaam en in de watercyclus.
Mythe van tekorten bij veganisten
Vaak wordt beweerd dat veganisten en vegetariërs last zouden hebben van tekorten, omdat zij ijzer, calcium, eiwitten en omega-3-vetzuren alleen door consumptie van dierlijke producten binnen zouden kunnen krijgen. Dat is simpelweg onjuist. Het is voor het lichaam namelijk makkelijker om calcium uit bijvoorbeeld boerenkool en sesam op te nemen. Eiwitten komen uit peulvruchten, sojabonen en noten. Het gezonde omega-3-vetzuur vind je in noten, olijfolie en vooral hennepolie. Enkel vitamine B12 komt in plantaardige voeding nauwelijks voor. Hier maken veganisten graag gebruik van voedingssupplementen.
Tegenwoordig zijn er veel alternatieven voor veganisten
De hunkering van veel mensen naar een bewuste levensstijl heeft inmiddels de markt beïnvloed. Vooral soja dient als vervanger voor vlees en zuivel. Veganistische worsten en schnitzels moeten de overgang van een omnivore naar een plantaardige levensstijl vergemakkelijken. Ook melkvervangers worden plantaardig gewonnen; zo is er inmiddels een groot aanbod aan amandel-, spelt-, soja- of havermelk. Gistvlokken worden als kaasvervanger steeds populairder.
De geheime schuilplaatsen van dierlijke toevoegingen in voedingsmiddelen
Daar zou je waarschijnlijk niet op rekenen: dierlijke ingrediënten zitten in veel producten. Witte suiker bijvoorbeeld, die sowieso schadelijk is, wordt op veel plekken ontkleurd met dierlijke kool, die gemaakt wordt van bloed en botten. Ook in techniek of huishoudelijke producten worden dierlijke substanties gebruikt. Zelfs in aanmaakhulpmiddelen en bevochtigingsmiddelen van sigaretten zitten dierlijke bestanddelen. Gelukkig leidt het verzet van consumenten tot reacties van producenten.
Goed werk kost tijd
De overstap naar een volledig veganistische levenswijze is helemaal niet zo eenvoudig. De meesten tasten beetje bij beetje hun weg naar een veganistische levensstijl af. Probeer niet te "missioneren". Nodig mensen die er nog niet bij stilstaan liever uit om te eten en verras ze: heerlijke veganistische recepten, vegetarische gerechten en hemelse specerijen hebben al menig vleeseter bekeerd. Want vegetarische recepten en veganistische gerechten smaken vaak veel beter.
Conclusie
Met het oog op de dramatische omstandigheden in de veehouderij en het milieubeleid beseffen steeds meer mensen dat een omnivore levensstijl niet te verantwoorden is voor het eigen geweten.
Mocht jij ook je steentje willen bijdragen om de wereld waarin we leven duurzaam te verbeteren, dan zijn hier drie gouden regels:
- Ogen open bij het winkelen - jij stuurt de vraag
- Beslis zelf hoe ver je veganisme gaat
-
Missioneer niet, iedereen moet er zelf achterkomen
Meer tips en slimme adviezen voor een gezonde voeding vind je in het boek “Vegan! van Marc Pierschel"
Hier kun je het bestellen op Amazon.
-
